Çene Ekleminden Ses Gelmesi

Çene Kütlemesi ve Tıklamasının Nedenleri

Çenenizi açıp kapatırken tıkırtı, kütleme veya çıtlama sesi duyuyor musunuz? Özellikle yemek yerken, esnerken veya konuşurken çene ekleminden gelen sesler oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak çene ekleminden ses gelmesi her zaman normaldir demek doğru değildir.

Çene ekleminden gelen sesin yanında ağrı, çenede takılma, ağız açmada kısıtlılık veya çiğneme sırasında rahatsızlık bulunuyorsa durumun değerlendirilmesi gerekebilir.

Bu yazıda çene ekleminden neden ses geldiğini, çene kütlemesinin ne zaman önemsenmesi gerektiğini ve çene eklemi fizyoterapisinin hangi durumlarda kullanılabileceğini ele alacağız.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Çene eklemindeki şikâyetin nedenini belirlemek için kişisel değerlendirme gerekir.

Çene Ekleminden Neden Ses Gelir?

Çene eklemi, tıbbi olarak temporomandibular eklem (TME/TMJ) olarak adlandırılır. Alt çenenin kafatasıyla bağlantısını sağlayan bu eklem, konuşma, çiğneme ve esneme gibi günlük hareketlerde sürekli çalışır.

Çene ekleminden gelen sesler farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Örneğin eklem içerisindeki yapıların hareketi sırasında tıklama veya kütleme sesi duyulabilir.

Ancak yalnızca sesin bulunması, tek başına bir çene eklemi hastalığı olduğu anlamına gelmez. NIDCR’ye göre ağrı eşlik etmeyen tıklama veya kütleme sesleri oldukça yaygın olabilir ve her durumda tedavi gerektirmez.

Bu nedenle değerlendirmede yalnızca “Çenemden ses geliyor mu?” sorusuna değil, sesin yanında başka belirtilerin olup olmadığına da bakmak gerekir.

Çene Kütlemesi Hangi Belirtilerle Birlikteyse Önemsenmeli?

Çene ekleminden ses gelmesine aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa profesyonel değerlendirme düşünülmelidir:

• Çene ekleminde ağrı
• Çiğneme sırasında ağrı veya yorgunluk
• Ağız açmada kısıtlılık
• Çenenin açılırken veya kapanırken takılması
• Çenenin kilitlenmesi
• Çene hareketlerinde belirgin asimetri
• Kulak çevresinde veya yüz bölgesinde ağrı
• Şakak bölgesinde tekrarlayan baş ağrıları
• Çene hareketleri sırasında ağrılı tıklama veya krepitasyon

TME problemleri yalnızca eklem bölgesini değil, çiğneme kaslarını ve çevre dokuları da etkileyebilir. Bu nedenle bazı kişilerde çene, yüz, boyun ve baş bölgesinde birden fazla şikâyet birlikte görülebilir.

Çene Ekleminden Ses Gelmesi Her Zaman Tedavi Gerektirir mi?

Hayır. Bu noktada internette sık yapılan hatalardan biri, çene ekleminden gelen her sesi bir hastalık olarak değerlendirmektir.

Ağrısız ve fonksiyonu etkilemeyen çene sesi, tek başına tedavi gerektirmeyebilir. NIDCR de ağrı olmadan ortaya çıkan çene eklemi seslerinin yaygın olduğunu ve çoğu durumda tedavi gerektirmediğini belirtiyor.

Buna karşılık sesle birlikte ağrı, hareket kısıtlılığı, kilitlenme veya çiğneme problemleri varsa durum farklı değerlendirilmelidir.

Bu nedenle amaç yalnızca çene sesini ortadan kaldırmak değil, kişinin çene fonksiyonunu ve şikâyetlerini bir bütün olarak değerlendirmektir.

Çene Tıklaması ve Kütlemesi Neden Olabilir?

Çene eklemi problemlerinin tek bir nedeni bulunmayabilir.

TME ile ilişkili problemlerde eklem yapıları, çiğneme kasları ve çevre dokular etkilenebilir. Ayrıca bazı kişilerde stres ve çene sıkma gibi alışkanlıklar şikâyetlerin ortaya çıkmasında veya devam etmesinde rol oynayabilir.

Bu nedenle değerlendirme sırasında;

çene hareketleri + çiğneme kasları + boyun bölgesi + günlük alışkanlıklar + ağrı davranışı

birlikte ele alınmalıdır.

Burada önemli olan, herkese aynı egzersizi vermek yerine kişinin mevcut şikâyetine ve değerlendirme bulgularına göre yaklaşım belirlemektir.

Çene Ekleminde Hangi Durumlarda Fizyoterapi Düşünülebilir?

Çene eklemi fizyoterapisi, yalnızca “çene egzersizi” anlamına gelmez.

Kişinin şikâyetine göre değerlendirme sonrasında;

• Çene hareketlerinin değerlendirilmesi
• Çiğneme kaslarının değerlendirilmesi
• Boyun ve baş bölgesinin değerlendirilmesi
• Hareket kontrolünün incelenmesi
• Eklem hareketliliğinin değerlendirilmesi
• Kas gerginliklerinin değerlendirilmesi
• Kişiye uygun egzersizlerin planlanması
• Günlük alışkanlıkların düzenlenmesi

gibi farklı yaklaşımlar kullanılabilir.

NIDCR de TMD problemlerinde konservatif yaklaşımlar arasında uygun egzersizler, günlük alışkanlıkların düzenlenmesi ve bazı durumlarda ısı/soğuk uygulamaları gibi cerrahi olmayan seçeneklerden bahsetmektedir.

Daha detaylı bilgi için sitedeki Çene Eklem Fizyoterapisi sayfasına baka bilirsiniz.

Çene Ekleminde Değerlendirme Neden Önemlidir?

Her çene sesi aynı değildir.

Örneğin yalnızca ses bulunan bir kişi ile ses + ağrı + ağız açmada kısıtlılık yaşayan kişinin değerlendirme ve yaklaşımı aynı olmayabilir.

Bu nedenle çene eklemi şikâyetlerinde öncelikle:

1. Şikâyetin ne zaman başladığı
2. Hangi hareketlerde arttığı
3. Ağrının nerede hissedildiği
4. Ağız açma-kapama hareketinin nasıl olduğu
5. Çiğneme sırasında ne olduğu
6. Çene sıkma veya diş gıcırdatma gibi alışkanlıkların bulunup bulunmadığı

gibi noktalar değerlendirilmelidir.

Gerekli durumlarda diş hekimi veya ilgili hekim değerlendirmesiyle birlikte ilerlemek de önemlidir. TME tanısında klinik değerlendirme temel rol oynarken, bazı durumlarda görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir.

Kayseri’de Çene Ekleminden Ses Gelmesi İçin Hangi Uzmandan Destek Alınmalı?

Kayseri’de çene ekleminden ses gelmesi, çene ağrısı veya çene hareketlerinde problem yaşayan kişilerde öncelikle şikâyetin nedeninin doğru şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Çene eklemi problemleri multidisipliner değerlendirme gerektirebilir. Şikâyetin özelliklerine göre diş hekimi, ağız-diş-çene cerrahisi uzmanı veya fizyoterapist tarafından değerlendirme yapılabilir.

Fizyoterapi açısından ise özellikle çene hareketleri, çiğneme kasları, boyun bölgesi ve hareket kontrolü birlikte ele alınabilir.

Kayseri’de çene ve ağız-diş sağlığı alanında farklı uzmanlık seçenekleri bulunurken, fizyoterapi tarafında da manuel terapi ve kas-iskelet sistemi üzerine çalışan merkezler bulunmaktadır. Bu nedenle kişinin şikâyetine uygun uzmanlık alanının seçilmesi önemlidir.

Çene Ekleminden Ses Geliyorsa Ne Yapmalısınız?

Çenenizden ses geliyor ancak ağrı, kilitlenme veya hareket kısıtlılığı bulunmuyorsa, yalnızca ses nedeniyle endişelenmek gerekmeyebilir.

Ancak sesle birlikte:

✓ Çene ağrısı
✓ Ağız açmada zorluk
✓ Çenenin takılması veya kilitlenmesi
✓ Çiğneme sırasında ağrı
✓ Şakak veya yüz bölgesinde ağrı
✓ Ağrılı tıklama/kütleme

gibi şikâyetler varsa değerlendirme almak daha doğru olacaktır.

Önemli olan çene ekleminden gelen sesi tek başına değerlendirmek değil, çenenin nasıl hareket ettiğine ve kişinin günlük yaşamını nasıl etkilediğine bakmaktır.

Sık Sorulan Sorular (S.S.S)